HERFST VOOR DE BB

Voor de BB een opdracht voor de muziekwerkplaats.* (kijk hier voor de les) Gyorgy Ligeti schreef voor de piano Herfst in Warschau. Kunnen de kinderen dat horen? En kunnen ze zelf ook muziek maken geïnspireerd door de herfst?

*Kun je geen muziekwerkplaats doen (met ± 9 kinderen in een apart lokaal.) dan maak je er een groepsles van en i.p.v. muziek maken kan de groep een verhaal schrijven of tekenen of een dans verzinnen n.a.v. de muziek. En er is misschien wel mogelijkheid om 1 groepje van 3 kinderen ergens in school te laten oefenen op instrumenten. Aan het eind van de les bespreek je de resultaten.

De tijd van Jan Schoonhoven (1914-1994)

Toevallig was ik gister in het Prinsenhof in Delft om een groep kinderen te begeleiden bij de tentoonstelling over de Delftenaar Jan Schoonhoven, een vernieuwend kunstenaar in zijn tijd. Toen en ook nu wereldberoemd.

images foto van Courtery/David Zwirner Gallery

Ellen (onze gids) vertelde er mooie verhalen bij. Zo ook dat Anita, de vrouw van Schoonhoven samen met Jacques Waisvisz jazzconcerten organiseerden die door de Schoonhovens grotendeels zelf betaald werden. Smorjazz heette het, van 1974-1995 georganiseerd in het Waagtheater, het was een begrip bij veel Delftenaren.

Smorjazz, was free jazz, geïmproviseerde muziek. Onder andere Misha Mengelberg, Han Bennink en Willem Breuker waren muzikanten die veel experimenteerden met klank, uitdrukking  en samenspel, bijna in tegenstelling tot de werken van Schoonhoven, die de kunst ook vernieuwde, maar waarbij rust en regelmaat een kenmerk waren. Maar beiden kunstuitingen waren tekenen van de tijd.

Hieronder het Trio van Willem Breuker in 1966

Experimenteren met geluid, vervolg

IMG_0338                                                                                                                          Muziekwerkjes in de klas. Dat was mijn bedoeling en het werkt.  De kinderen kiezen graag de muziekdoos om geluiden te gaan onderzoeken.

Bij een groep is een muziekhoekje ingericht met luister en doe activiteiten.  Voor de onderbouw leerkracht heb ik een houten doosje met ongeveer 50 kaarten met veel gezongen liedjes gemaakt. Elke kaart heeft een tekst en een passende afbeelding en op de achterkant een lesidee. De kleuren geven de thema’s aan. Op deze manier kunnen zowel de kinderen (zij herkennen het plaatje) als de leerkracht gebruik maken van de kaartjes en gaan de liedjes meer leven in de klas.

Experimenteren met geluiden

Peuters en kleuters moeten de gelegenheid hebben om te onderzoeken wat de eigenschappen van divers materiaal is (zacht,hard,ruw enz), of er geluid inzit en en hoe die geluiden ontstaan.

DSC_0213 DSC_0207 DSC_0208 DSC_0206 DSC_0200

Met kosteloos materiaal en gewone gebruiksvoorwerpen kom je al een heel eind. Voor school groep 1/2 heb ik een onderzoek doos samengesteld. Bedoeld om in de klas te gebruiken als een van de “werkjes”. Ik laat het dinsdag in de muziekles aan de kleuters zien. Daarna komt de doos in de klas. Ben nieuwsgierig of de kinderen werkelijk gaan onderzoeken.

DSC_0204 DSC_0203 DSC_0205 DSC_0198 DSC_0196 DSC_0199

Maken de kinderen een bellen armband? Stellen ze een mini drumstel samen? Ontdekken ze de klankkast voor het muziekdoosje? Hoe gebruiken de kinderen het elastiek? Ontstaan er rammeldoosjes? De “telefoon” vraagt wel om introductie. Doen de kinderen iets anders dan ik had verwacht? Hopelijk wel natuurlijk…Wordt vervolgd

Structuur in een liedje 2

tikigiki_abstract_element-009

De ingredienten voor muziek zijn: Tempo (langzaam/snel) Dynamiek (zacht/hard), Klankleur (timbre), Lengte (ritme) en Hoogte (Melodie) Ik noem het de basisbegrippen.

Om het simpel te zeggen gebruik je wat je nodig hebt en mengt de ingredienten in de Vorm (zinnen/delen/variaties).

Wanneer je een lied met de groep zingt kijk je met de kinderen (!) of er delen of zinnen te onderscheiden zijn. Zijn ze ook geschikt om te benadrukken? Gebruik hiervoor dan een van bovenstaande basisbegrippen.

Denk als voorbeeld even aan Vader Jacob. Duidelijke zinnen, herhalingen om wat mee te doen en de laatste zin zou een kind mooi op een trom of een xylofoon/piano kunnen spelen. (Klankkleur/melodie) Bij het melodie instrument moet je dan wel even op de juiste toonsoort letten. (C begintoon/ C G C =bim bam bom)

Op deze manier werken stimuleert kinderen om creatief om te gaan met muzikaal materiaal, op elk niveau van kleuter tot bovenbouw leerling. Hetzelfde kun je ook doen met instrumentale muziek, maar dat wordt vervolgd….

Ontdekkend leren

Deze week was er het mooie moment dat ik mijn kleinzoon (2 1/2 jaar) zag ontdekken hoe een muziekspel op de I pad werkte.

images

Hij had al diverse keren de vakjes , zoals bij een rekenblaadje, met veel geduld met zijn vinger opgevuld met een kleurtje (en tegelijkertijd klank: hoger, lager of hetzelfde). ’t Was vast een simpele puzzel zal hij gedacht hebben. Wanneer het hele blad gevuld was keek hij zeer tevreden. Ik liet hem de afspeelknop zien en het kunstwerk werd ook afgespeeld. Veel herrie.

Nadat dit een aantal weken goed gelukt was, keek hij wat verder. Vakjes opvullen wist ie nu wel. Hij tekende met zijn vinger over het vlak en hoorde een melodie. Hij stopte. Nog eens tekenen…weer een melodie die hij zelf met zijn vinger kon sturen. Hij was even heel stil, keek me aan, zuchtte diep en zocht toen snel een bekende puzzel op.

images

Welk spel? Pitch Painter van Morton Subotnick. een spel om te kunnen experimenteren met klank nog voordat je in de muziekles, vaste structuren krijgt aangeleerd.